กระดูกสันหลังคด ลักษณะอาการ สาเหตุหลักและการรักษาโรคกระดูก 10 ข้อ

 

Share This:

กระดูกสันหลังคด ลักษณะอาการ สาเหตุหลักและการรักษาโรคกระดูก 10 ข้อ
5 (100%) 4 votes
loading...
loading...

กระดูกสันหลังคด

กระดูกสันหลังคด คือ ภาวะที่กระดูกสันหลังของเราโค้งงอไปทางด้านซ้ายหรือด้านขวาจนผิดปกติ ซึ่งโรคกระดูกคดในผู้สูงอายุนั้นจะพบได้ในบริเวณเอว ซ่งเอวจะเป็นแหล่งรวมของรากประสาท ซึ่งจะทำให้ผู้สูงอายุเกิดอาการปวดตั้งแต่สะโพกลงไปถึงอวัยวะส่วนล่าง ทำให้กระทบต่อการดำเนินชีวิตได้ แต่ในผู้สูงอายุบางรายที่เป็นโรคดังกล่าว หรือภาวะที่กระดูกคดมาก ๆ และไปกดทับบริเวณไขสันหลัง ก็มีโอกาสเสี่ยงโรคอัมพาตได้เช่นกัน ดังนั้นหมดจึงแนะนำให้ผู้สูงอายุปรับอิริยาบถ

กระดูกสันหลังคด
กระดูกสันหลังคด

 

กระดูกสันหลังคด   เป็นโรคที่เกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุ และมีการแยกประเภทหรือชนิดตามสาเหตุของมัน อย่างไรก็ตามกระดูกสันหลังคดที่เป็นกันส่วนใหญ่มักเป็นประเภทที่ยังไม่ทราบสาเหตุหรือยังหาสาเหตุไม่พบ ปัจจัยเสี่ยงของกระดูกสันหลังคดประเภทหลังนี้มักมีโอ กาสเกิดขึ้นได้มากกว่าในคนที่พ่อแม่หรือพี่น้องมีกระดูกสันหลังคด  โดยปรกติแล้วกระดูกสันหลังของคนเราจะโค้งงอไปด้านหน้าและหลังในระดับนึงอยู่แล้ว เมื่อมองจากด้านข้างจะเป็นรูปตัว S แต่ถ้ามองจากด้านหลังจะเป็นแนวเส้นตรง

ภาวะนี้เป็นความผิดปกติของกระดูกสันหลัง ซึ่งผู้ป่วยอาจมาพบแพทย์กระดูกเนื่องจาก
คนในครอบครัวสังเกตเห็นโดยบังเอิญ หรือ ตรวจพบโดยกุมารแพทย์ หรือ แพทย์ทั่วไป
ภาวะนี้โดยนิยามทางการแพทย์ หมายถึง ภาวะที่มีกระดูกสันหลังคดมากกว่า 10 องศา จากการถ่ายภาพรังสี สำหรับความชุกของภาวะนี้ พบได้เฉลี่ยประมาณ 1%
สาเหตุของความผิดปกตินี้ยังไม่ทราบแน่ชัด แต่พบว่ามีความสัมพันธ์กับหลายปัจจัย เช่น ความผิดปกติทางพันธุกรรม โดยพบว่าครอบครัวที่บิดาหรือมารดามีภาวะกระดูกสันหลังคด บุตรที่เกิดมามีโอกาสกระดูกสันหลังคดประมาณ 7-14 % นอกจากนั้นอาจเกิดจากความ
ผิดปกติของระดับฮอร์โมนบางอย่าง หรือ ความผิดปกติของระบบประสาท หรือ กล้ามเนื้อ

 

กระดูกสันหลังคด
กระดูกสันหลังคด

กระดูกสันหลังคด  นอกจากเป็นโครงสร้างแข็งแรงที่ปกป้องแกนของไขสันหลังแล้ว ยังทำหน้าที่เป็นจุดเกาะของกล้ามเนื้อของหลัง และยังเชื่อมต่อกับกะโหลกศีรษะ(skull) กระดูกสะบัก (scapula) กระดูกเชิงกราน (pelvic bones) และกระดูกซี่โครง (ribs) อีกด้วย

กระดูกสันหลังในคนปกติจะมี 33 ชิ้น ซึ่งจะจัดจำแนกตามตำแหน่งและรูปร่างลักษณะ ได้แก่

  1. กระดูกสันหลังส่วนคอ (Cervical vertebrae) ซึ่งมีจำนวน 7 ชิ้น อยู่ในช่วงลำคอ กระดูกสันหลังในส่วนนี้ทำหน้าที่เป็นจุดเกาะของกล้ามเนื้อและเอ็นที่เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนไหวของลำคอและศีรษะ
  2. กระดูกสันหลังส่วนอก (Thoracic vertebrae) มีจำนวน 12 ชิ้น อยู่ในส่วนอก และมีลักษณะพิเศษคือจะมีจุดเชื่อมต่อสำหรับกระดูกซี่โครง ซึ่งเป็นโครงร่างสำคัญของช่องอก
  3. กระดูกสันหลังส่วนบั้นเอว (Lumber vertebrae) มี 5 ชิ้น อยู่ในช่วงเอว และมีขนาดใหญ่เพื่อรองรับน้ำหนักของร่างกายท่อนบน และมีส่วนเป็นจุดเกาะของกล้ามเนื้อที่เป็นผนังทางด้านหลังของช่องท้องอีกด้วย
  4. กระดูกสันหลังส่วนกระเบนเหน็บ (Sacral vertebrae) ซึ่งเดิมมี 5 ชิ้น แต่จะเชื่อมรวมกันเป็นชิ้นเดียว และจะต่อกับกระดูกเชิงกราน (pelvic bone) โดยจะมีช่องเปิด (sacral foramina) เพื่อเป็นทางผ่านของเส้นประสาทที่ไปยังบริเวณเชิงกรานและขา
  5. กระดูกสันหลังส่วนก้นกบ (Coccygeal vertebrae) ซึ่งเดิมมี 4 ชิ้น ซึ่งจะเชื่อมกันเป็นกระดูกชิ้นเดียวเป็นกระดูกรูปสามเหลี่ยมที่ปลายด้านล่างสุด

 

กระดูกสันหลังคด
กระดูกสันหลังคด

โรคกระดูกสันหลังคดมีวิธีรักษาอย่างไร?

การรักษากระดูกสันหลังคดมีหลักคร่าวๆดังนี้

  • รักษาไม่ให้คดมากขึ้น
  • รักษาให้ความคดน้อยลง
  • รักษาสาเหตุถ้าหาพบ

– การรักษาไม่ให้คดมากขึ้น ด้วยการใช้เสื้อเกราะดัดหลัง Scoliosis brace (Orthosis) ในระหว่างใส่เสื้อเกราะนี้ ความคดควรจะลดลงเหลือ 50-60%

ข้อกำหนดของการรักษาด้วยวิธีนี้คือ

  • ใช้ได้กับความคดที่คดไม่เกิน 40-45 องศา
  • ใช้ได้เฉพาะในช่วงวัยที่กระดูกสันหลังยังมีการเจริญเติบโต คือ อายุผู้ป่วยไม่เกิน 16 ปี
  • ต้องใส่เสื้อเกราะติดต่อกันไม่น้อยกว่าวันละ 16 ชั่วโมง และ
  • หยุดการใส่ เมื่อกระดูกสันหลังหยุดการเจริญเติบโต

– การรักษาให้ความคดน้อยลง มักจะทำไม่ได้ผลด้วยวิธีการที่ไม่ใช่การผ่าตัด อย่างไรก็ตามมีวิธีหนึ่ง เป็นการทำกายภาพบำบัดที่ออกแบบเฉพาะแต่ละผู้ป่วยตามความรุนแรงของโรค ที่เรียกว่า วิธี ชะรอท (Schroth Method)

สำหรับวิธีที่สามารถทำให้ความคดน้อยลงคือ การรักษาด้วยการผ่าตัด ใช้เหล็กดามหลังในการทำให้ความคดลดลง และตรึงเหล็กไว้ในความคดที่ลดลงนั้น พร้อมทั้งทำการเชื่อมกระ ดูกสันหลังในบริเวณนั้น (Spinal Instrumentation and fusion)

– การรักษาสาเหตุที่ทำให้กระดูกสันหลังคด กระดูกสันหลังคดบางชนิดอาจมีสาเหตุจากความผิดปกติในระบบประสาทไขสันหลัง หรือ มีเนื้องอกของกระดูก เมื่อรักษาที่สาเหตุแล้วความคดก็อาจดีขึ้นได้

 

กระดูกสันหลังคด
กระดูกสันหลังคด

 

เช่น ไม่ควรยกของหนัก เดินขึ้น-ลงบันได หรือไม่ใช้อุปกรณ์แบบสั่นเป็นเวลานานติดต่อกัน เช่น เครื่องนวดตัวที่มีการสั่นแรง ๆ หรือผู้สูงอายุที่เป็นช่างไม้ต้องเจาะสว่าน ฯลฯ เพราะนั่นอาจยิ่งเป็นตัวเร่งให้หมอนรองกระดูกเสื่อมเร็วและเป็นสาเหตุที่ทำให้กระดูกคดได้ นอกจากนี้ ผู้สูงอายุควรงดการสูบบุหรี่ เพราะมีข้อมูลทางการแพทย์ที่เชื่อได้ว่า การสูบบุหรี่เพิ่มโอกาสทำให้หมอนรองกระดูกเสื่อมเร็วขึ้น และทำให้เกิดโรคกระดูกคดในผู้สูงอายุได้มากยิ่งขึ้น”

 

สาเหตุของโรคกระดูกสันหลังคดมีด้วยกัน 3 สาเหตุ คือ

1.โรคกระดูกสันหลังคดตั้งแต่กำเนิด การคดหรือการผิดรูปตั้งแต่กำเนิดนั้นสาเหตุมาจากการถ่ายทอดทางพันธุกรรมโดยตรง

loading...
loading...

2.โรคกระดูกสันหลังคดที่เกิดจากอุบัติเหตุ เกิดจากแรงกระแทกที่ทำให้แนวกระดูกสันหลังเคลื่อนที่หรือผิดรูปออกไปจากแนวกระดูกสันหลังเดิม

3.โรคกระดูกสันหลังคดชนิดที่ไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัด มักจะเกิดในช่วงวัยเด็กหรือวัยรุ่น โดยปัจจัยที่อาจทำให้เกิดนั้นมีด้วยกันหลายปัจจัย และอาจจะเกิดจขึ้นได้หลายกรณีเช่น

– การนั่งหรือนอนผิดท่า ในบางครั้งเราจะพบท่านั่งที่รู้สึกสบาย แต่ในความเป็นจริงอาจจะเป็นท่านั่งหรือนอนที่ผิดธรรมชาติ ทำให้กล้ามเนื้อ เส้นเอ็น และกระดูกสันหลังรับภาระหนักขึ้น ทำให้เริ่มมีอาการผิดรูปออกจากแนวกระดูกที่ควรจะเป็น

– การผิดปกติของการเจริญเติบโต เป็นอีกหนึ่งสิ่งที่อาจจะส่งผลให้เกิดโรคกระดูกสันหลังคด เนื่องจากในเด็กบางคนจะมีอัตราการเจริญเติบโตของกระดูกที่มากกว่ากล้ามเนื้อ ส่งผลให้กระดูกรับภาระแบกน้ำหนักเกือบทั้งหมดโดยไม่มีกล้ามเนื้อช่วยในการซัพพอทอย่างเพียงพอ จึงเริ่มทำให้แนวกระดูกสันหลังบิดเบี้ยวจากแรงกดทับของน้ำหนักร่างกาย

 

 

โดยทั่วไปโรคกระดูกสันหลังคดไม่มีอาการ แต่มักเริ่มต้นจากการสังเกตเห็นโดยผู้ปก ครองหรือครูพละว่า ไหล่สองข้างของผู้ป่วยสูงไม่เท่ากันบ้าง แผ่นหลังสองข้างนูนไม่เท่ากันบ้าง หน้าอกนูนไม่เท่ากันบ้าง สะโพกสูงต่ำไม่เท่ากันบ้าง เหล่านี้เป็นต้น แต่กระดูกสันหลังคด อาจเล็ดลอดสายตาผู้ใกล้ชิดได้ จนเมื่อพบก็มีความคดมากแล้ว

อย่างไรก็ตาม กระดูกสันหลังคดที่มีอาการปวดหลังที่จริงจัง ควรต้องได้รับการตรวจวินิจ ฉัยอย่างละเอียด เพื่อหาโรคที่ทำให้มีอาการปวดและมีกระดูกสันหลังคด

 

 

กระดูกสันหลังคดมีหลายชนิด แยกประเภทตามสาเหตุที่ทำให้เกิดการคดได้ดังต่อไปนี้

  • กระดูกสันหลังคดแต่กำเนิด (Congenital scoliosis) เป็นกระดูกสันหลังคดที่เกิดขึ้นจากการที่กระดูกสันหลังถูกสร้างขึ้นผิดปกติตั้งแต่เป็นตัวอ่อนในมดลูกแม่ การจะรู้ว่าเป็นกระ ดูกสันหลังคดแต่กำเนิด อาศัยการถ่ายภาพรังสี (เอกซเรย์กระดูกสันหลัง) จะพบเห็นว่า มีกระดูกสันหลังบางข้อมีลักษณะผิดปกติแต่กำเนิด ทันทีที่รู้ว่าเป็นกระดูกสันหลังคดแต่กำเนิด แพทย์จะส่งตรวจเพิ่มเติมดูว่า มีโรคหัวใจแต่กำเนิด และโรคทางเดินปัสสาวะแต่กำเนิดซ่อนอยู่หรือไม่ ทั้งนี้เพราะความผิดปกติดังกล่าวอาจเกิดร่วมกันได้
  • กระดูกสันหลังคดจากโรคประสาทกล้ามเนื้อ (Neuromuscular scoliosis) เป็นกระดูกสันหลังคดที่พบในเด็กที่มีความผิดปกติของสมอง เป็นเหตุให้กล้ามเนื้อหลังเกร็งไม่เท่ากันทั้งสองด้าน เดินไม่ได้ ต้องนั่งรถเข็น หรือ นั่งไม่ได้ ต้องนอน ซึ่งเด็กจะมีความผิดปกติของร่างกายอย่างอื่นร่วมด้วย เช่น กล้ามเนื้ออ่อนแรง กล้ามเนื้อลีบ หรือมีปัญหาทางการหายใจ
  • กระดูกสันหลังคดที่หาสาเหตุไม่พบ (Idiopathic scoliosis) เป็นกระดูกสันหลังคดที่พบบ่อยที่สุด พบในเด็กวัยเริ่มหนุ่มเริ่มสาวที่ดูเหมือนเด็กปกติทั่วไป การวินิจฉัยอาศัยการตรวจร่างกายและการตรวจกระดูกสันหลังอย่างละเอียด และไม่พบสาเหตุที่พอจะอธิบายการเกิดการคดของกระดูกสันหลังได้
  • กระดูกสันหลังคดประเภทอื่นๆนอกเหนือจากที่กล่าวแล้ว ซึ่งมักพบได้น้อย

 

กระดูกสันหลังแต่ละชิ้น จะประกอบด้วยโครงสร้าง ช่องเปิดและแขนงของกระดูกที่ยื่นออกมาจากแนวกลาง ซึ่งได้แก่

  • Vertebral body เป็นแกนกลางของกระดูกสันหลังและเป็นส่วนรองรับน้ำหนัก ส่วนนี้จะติดต่อกับกระดูกสันหลังถัดไปโดยหมอนรองกระดูกสันหลัง(intervertebral discs) และเอ็นต่างๆ ขนาดของ vertebral body ของกระดูกสันหลังส่วนล่างจะมากกว่าส่วนบน เนื่องจากต้องรองรับน้ำหนักมากกว่า
  • Vertebral arch เป็นส่วนที่ยื่นออกไปจากทางด้านหลังของ body และจะประกอบกันเป็นส่วนทางด้านข้างและด้านหลังของ ช่องกระดูกสันหลัง (vertebral foramen) ซึ่งภายในช่องนี้จะมีไขสันหลัง (spinal cord) วางตัวอยู่ แต่ละ vertebral arch จะประกอบด้วยสองส่วน คือ เพดิเซล (pedicels) ซึ่งต่อกับ vertebral body และ ลามินี (laminae) ซึ่งเป็นแผ่นของกระดูกที่ยื่นต่อจากเพดิเซล แล้วมาบรรจบกันที่แนวกลางของกระดูกสันหลัง
  • Spinous process เป็นส่วนที่ยื่นออกมาทางด้านหลังและชี้ลงทางด้านล่างของกระดูกสันหลัง และจะเป็นจุดเกาะของกล้ามเนื้อและเอ็นต่างๆมากมาย
  • Transverse process เป็นส่วนที่ยื่นออกมาจากรอยต่อระหว่างเพดิเซลและลามินี และยื่นออกมาทางด้านข้างเยื้องไปทางด้านหลังเล็กน้อย และเป็นจุดต่อกับกระดูกซี่โครง ในกระดูกสันหลังส่วนอก
  • Superior and inferior articular processes ยื่นออกมาจากรอยต่อระหว่างเพดิเซลและลามินีของกระดูกสันหลังแต่ละชิ้น ซึ่งจะเป็นจุดที่ต่อกันระหว่างกระดูกสันหลังแต่ละชิ้นนอกจากที่บริเวณหมอนรองกระดูกสันหลัง
กระดูกสันหลังคด
กระดูกสันหลังคด

ลักษณะทั่วไปของกระดูกสันหลังส่วนคอคือจะค่อนข้างเล็กและเตี้ย รูปร่างของ body เมื่อมองจากด้านบนจะออกเป็นรูปสี่เหลี่ยม ซึ่งจะเว้าทางด้านบน แต่นูนออกทางด้านล่าง vertebral foramen จะเป็นรูปสามเหลี่ยม มี spinous process ที่สั้นและแยกเป็นสองแฉก (bifid) ที่สำคัญคือมีช่องที่ transverse process ที่เรียกว่า ฟอราเมน ทรานส์เวอร์สซาเรียม (foramen transversarium) ซึ่งภายในเป็นที่อยู่ของหลอดเลือดแดงเวอร์ทีบรัล (Vertebral artery) ซึ่งนำเลือดขึ้นไปเลี้ยงบริเวณก้านสมองและไขสันหลัง กระดูกสันหลังส่วนคอที่มีลักษณะเฉพาะคือชิ้นแรกและชิ้นที่สอง ซึ่งเรียกว่า แอตลาส (atlas) และแอกซิส (axis) ตามลำดับ

  • กระดูกสันหลังส่วนคอชิ้นแรก (First cervical vertebra) หรือแอตลาส (Atlas) เป็นกระดูกสันหลังที่ต่อกับกะโหลกศีรษะโดยตรง ลักษณะที่สำคัญคือจะไม่มีส่วนของ body แต่ตรงกลางจะเป็นช่องเปิดใหญ่ที่ล้อมรอบด้วยแนวกระดูกโค้งทั้งทางด้านข้าง ด้านหน้าและด้านหลังที่บริเวณผนังด้านข้างของช่องนี้ทางด้านบนจะเป็นจุดต่อกับปุ่มท้ายทอย (occipital condyle) ของกะโหลกศีรษะโดยข้อต่อท้ายทอย (atlanto-occipital joint) ขณที่ส่วนด้านล่างจะต่อกับ superior articular process ของกระดูกสันหลังส่วนคอชิ้นที่สอง ที่แนวกระดูกโค้งทางด้านหน้าจะเป็นพื้นผิวข้อต่อสำหรับเดือยที่เรียกว่า เดนส์ (dens) ซึ่งยื่นขึ้นมาจาก body ของกระดูกสันหลังส่วนคอชิ้นที่สอง และจะถูกตรึงไว้กับที่ด้วยเอ็นแนวขวาง (transverse ligaments of atlas) ซึ่งอยู่ทางด้านหลัง โครงสร้างนี้ทำหน้าที่คล้ายเดือยที่ทำให้แอตลาสสามารถหมุนได้ในระดับหนึ่ง ส่วน transverse processes ของกระดูกสันหลังส่วนคอชิ้นแรกนี้จะยื่นออกไปทางด้านข้างมากเป็นพิเศษ ซึ่งจุดนี้จะเป็นจุดเกาะของกล้ามเนื้อต่างๆที่ช่วยในการเคลื่อนไหวของข้อต่อระหว่างกระดูกแอตลาสกับแอกซิส (Atlanto-axial joint)
  • กระดูกสันหลังส่วนคอชิ้นที่สอง (Second cervical vertebra) หรือแอกซิส (Axis) จะมีลักษณะที่สำคัญคือ dens ที่ยื่นขึ้นไปด้านบน นอกจากนี้ที่บริเวณด้านข้างเยื้องไปทางด้านบนเล็กน้อยของ dens จะมีรอยบุ๋มเล็กๆทั้งสองด้าน ซึ่งเป็นจุดเกาะของเอ็น alar ligaments ซึ่งเชื่อมระหว่าง dens กับ occipital condyle และป้องกันการหมุนที่มากเกินไประหว่างศีรษะและกระดูกสันหลังส่วนคอ

 

การดูแลตนเองเมื่อมีกระดูกสันหลังคด คือ ถ้ายังไม่เคยพบแพทย์ ควรพบแพทย์ออร์โทพีดิกส์ เสมอ

เมื่อพบแล้ว วินิจฉัยแน่นอนแล้วว่ามีกระดูกสันหลังคด การดูแลตนเอง คือ การปฏิบัติตาม ที่แพทย์ออร์โทพีดิกส์แนะนำ เพื่อป้องกันไม่ให้กระดูกคดมากขึ้น และเพื่อรักษาให้กระดูกคดน้อยลง ซึ่งในผู้ป่วยแต่ละคนการดูแลตนเองอาจแตกต่างกัน ทั้งนี้ขึ้นกับ ความรุนแรงของการคด อายุผู้ป่วย และอาการจากกระดูกสันหลังคด

 

ขอบคุณที่มา

spinefitpro.net
bangkokhospital.com
haamor.com

loading...
loading...

Related posts:

ขมิ้นชัน สมุนไพรรวมประโยชน์ดีๆ ช่วยลดไขมันในตับและสมมารถป้องกันมะเร็ง
หูชั้นกลางอักเสบ ลักษณะสาเหตุอาการและการรักษาของโรคหูชั้นกลางอักเสบ
โรคพาร์กินสัน ลักษณะสาเหตุอาการและดูแลการรักษา 17 วิธี ของโรคพาร์กินสัน
โรคสมาธิสั้น ลักษณะสาเหตุอาการและดูแลการรักษา 22 วิธี ของโรคสมาธิสั้น
เลือดกำเดาไหล ลักษณะสาเหตุอาการและดูแลการรักษาโรค 16 วิธี Epistaxis
เหงือกบวม อักเสบ ลักษณะอาการ สาเหตุหลักและวิธีรักษาเหงือกบวมอักเสบ
อาการแพ้ท้อง อาการหรือความรู้สึกที่ไม่สุขสบายที่เกิดขึ้นกับหญิงตั้งครรภ์
ปวดหัวไมเกรน ลักษณะอาการ สาเหตุหลักและการรักษาโรคปวดไมเกรน 10 ข้อ
Rating: 5.0. From 1 vote.
Please wait...

เรื่องที่เกี่ยวข้อง

เรื่องที่แนะนำ