มหัศจรรย์ของสีสันในผักผลไม้กับสารไฟโตนิวเทรียนท์ (phytonutrients)

 

Share This:

มหัศจรรย์ของสีสันในผักผลไม้กับสารไฟโตนิวเทรียนท์ (phytonutrients)
Rate this post
loading...
loading...

1459311_673647922668792_10233435_n

          ในปัจจุบันคนส่วนใหญ่เริ่มที่จะดูแลตัวเองมากขึ้นทั้งทางด้านสุขภาพ และความงาม มีการเลือกบริโภคอาหารที่มีประโยชน์ โดยเฉพาะผัก และผลไม้ และอาจมีการใช้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารเพื่อป้องกันโรคร้ายต่างๆ นอกจากนี้ยังนิยมใช้เครื่องสำอางมีส่วนผสมสารสกัดจากผลิตภัณฑ์ธรรมชาติ รวมทั้งการใช้สมุนไพรในการรักษาโรคกันอย่างแพร่หลาย เพราะหาได้ง่าย มีราคาถูก และเชื่อว่าความปลอดภัยสูงซึ่งอาจจะไม่เป็นเช่นนั้นเสมอไป หากใช้ไม่ถูกต้อง แต่อย่างไรก็ตาม ในอาหารจำพวกผัก ผลไม้ ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เครื่องสำอาง หรือยาสมุนไพรดังกล่าวที่มีส่วนผสมของสารสกัดจากธรรมชาติ ล้วนแล้วแต่มีสารไฟโตนิวเทรียนท์ (phytonutrients) เป็นองค์ประกอบ

          ไฟโตนิวเทรียนท์ (phytonutrients) หรือเรียกอีกชื่อว่า สารพฤกษเคมี (phytochemicals) ทั้งสองคำนี้ หมายถึง สารประกอบอินทรีย์ที่พืชสร้างขึ้น โดยมีว้ตถุประสงค์เพื่อป้องกันอันตรายให้กับเซลล์ และนิวเคลียสที่อาจได้รับจากสิ่งแวดล้อม เช่น ป้องกันอันตรายจากรังสีอุลตร้าไวโอเล็ท  นอกจากนี้ สารนี้จัดเป็นสารอาหารตามธรรมชาติที่มนุษย์ไม่สามารถสังเคราะห์ขึ้นเองได้จะต้องได้รับจากการบริโภคอาหารเท่านั้น โดยสารเหล่านี้มักมีฤทธิ์ทางชีวภาพที่น่าสนใจ เช่น ต่อต้าน หรือป้องกันโรคบางชนิดได้ และยังเป็นสารที่ทำให้ผัก และผลไม้มีสีสัน รสชาติ และกลิ่นหอมที่เป็นลักษณะเฉพาะตัวอีกด้วย

กลไกการออกฤทธิ์ของสารในกลุ่มไฟโตนิวเทรียนท์ มีหลายรูปแบบขึ้นอยู่กับชนิดของสาร เช่น ฤทธิ์ในการด้านออกซิเดชัน โดยเฉพาะการต้านอนุมูลอิสระ ลดความเสียหายที่เกิดขึ้นกับดีเอ็นเอซึ่งเป็นกลไกสำคัญที่ทำให้ลดการเกิดโรคมะเร็งได้, เสริมสร้างระบบภูมิคุ้มกัน, ควบคุมการเจริญเติบโตของเซลล์, ต่อต้านการอักเสบ หรือแม้กระทั่งฤทธิ์ในการต้านเชื้อจุลินทรีย์ที่เป็นสาเหตุของโรคบางชนิดได้

 

1320376611260

 

สารกลุ่มไฟโตนิวเทรียนท์ในธรรมชาติมีหลายชนิด ในที่นี้จะกล่าวเฉพาะที่สำคัญ และพบได้บ่อยได้แก่

แคโรทีนอยด์ (carotenoids) เป็นกลุ่มของรงควัตถุ หรือเม็ดสีที่ละลายได้ในไขมันที่พบในพืชซึ่งมีมากกว่า 600 ชนิดจะมีสีเหลือง สีส้ม จนถึงแดง มีโครงสร้างจะเป็นไฮโดรคาร์บอนสายยาวที่ไม่อิ่มตัว สารกลุ่มนี้ที่พบได้บ่อยและรู้จักกันเป็นอย่างดี ได้แก่ แคโรทีน (carotene) ไลโคปีน (lycopene) ลูทีน (lutein) ซึ่งพบมากในผักผลไม้ที่มีสีแดง ส้ม เหลือง และสามารถพบได้ในผักสีเขียว และสาหร่ายบางชนิด สารกลุ่มดังกล่าวมีคุณสมบัติเป็นสารต้านอนุมูลอิสระ ช่วยป้องกันการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือด และยับยั้งเซลล์มะเร็ง

สารกลุ่มนี้สามารถพบได้มากใน แครอท ผักชีล้อม ผักตำลึง ผักกระเฉด ผักกูด สะเดา ยอดมะระหวาน ผักกาดหอม ผักเหรียง ผักหนาม พริกหวานสีแดงสีเหลือง บร็อกโคลี ผักหวานบ้าน

 

9_13 894788 1332853044 sadao3 carrots-bunch_resize

ตัวอย่างพืชผักที่มีสารแคโรทีนอยด์

 

สารกลุ่มฟีโนลิค (phenolic compounds) หรือโพลีฟีนอล (Polyphenol) เป็นสารจากธรรมชาติที่มีรสขม และฝาดในอาหารและเครื่องดื่มหลายชนิด จะมีสีสันแตกต่างกันขึ้นอยู่กับโครงสร้าง ได้แก่ สีขาว สีส้ม สีเหลือง สีแดง สีม่วง และสีน้ำเงิน สามารถแบ่งกลุ่มได้ถึง 12 กลุ่มมีตั้งแต่โครงสร้างอย่างง่ายๆที่มีมวลโมเลกุลน้อย จนถึงสารที่มีโครงสร้างซับซ้อนและมวลโมเลกุลมาก เช่น กรดฟีนอล (phenol acid) ฟลาโวนอยด์ (flavonoids) และแทนนิน (tannin) ซึ่งสารเหล่านี้สามารถพบได้มากใน พืชตระกูลถั่ว ผักและผลไม้ นอกจากนี้ยังพบได้ในไวน์แดง โกโก้ ชาเขียว และธัญพืช มีรายงานว่าสารกลุ่มดังกล่าวมีคุณสมบัติเป็นสารต้านอนุมูลอิสระ ลดการอักเสบในโรคหัวใจและหลอดเลือด ลดความเสี่ยงของการเกิดโรคมะเร็ง

 

51bb57fa3b33a flavonoid-containing-foods Flavonoid-Intake-Reduces-Stomach-Cancer-Risk-in-Women shutterstock_48772324

ตัวอย่างอาหารที่มีสารในกลุ่มฟีโนลิค

 

กลูโคซิโนเลต (glucosinolates) เป็นสารที่เกิดจากน้ำตาลและกรดอะมิโนซึ่งจะมีอะตอมของซัลเฟอร์และไนโตรเจนในโมเลกุล เมื่อสารนี้สลายตัวแล้วจะได้สาร isothiocyanate ซึ่งระเหยได้ และมีกลิ่นฉุน แหล่งที่พบมาก ได้แก่ ผักตระกูลกะหล่ำ (Brassica sp.) มีรายงานจากการศึกษาในผักบร็อกโคลี่ที่ผ่านการบดเคี้ยวมีฤทธิ์ช่วยกระตุ้นการทำงานของตับในการผลิตเอนไซม์ และช่วยสลายสารก่อมะเร็ง อนุมูลอิสระ และสารพิษ

myhealthyfriends.blogspot.in

ผักตระกูลกะหล่ำ (Brassica sp.)

 

สารประกอบกำมะถัน (Sulfur–containing compounds) เป็นสารที่มีอะตอมของซัลเฟอร์ในโมเลกุล และเป็นสารที่มีกลิ่นเฉพาะตัว สามารถพบได้ในพืชวงศ์กระเทียม มีฤทธิ์ในการลดระดับไขมันและน้ำตาลในเลือด รวมทั้งยับยั้งการเกาะกลุ่มของเกล็ดเลือด

Knoblauch_Allium_sativum_in_a_store_resize

loading...
loading...

พืชวงศ์กระเทียม

 

ซาโปนิน (saponins) สารกลุ่มนี้สามารถแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มตามโครงสร้าง ได้แก่ สารกลุ่มไตรเทอร์พีน (triterpenes) และสเตียรอยด์กลัยโคไซด์ (steroid glycosides) พบได้ในพืชหลายชนิด เช่น พืชในวงศ์ถั่ว และพืชในวงศ์กระเทียม รวมทั้งเป็นสารสำคัญ ที่พบได้ในโสม สารซาโปนิน สามารถช่วยลดไขมันในเลือด กระตุ้นภูมิคุ้มกัน และมีฤทธิ์ต้านมะเร็งได้อีกด้วย คุณสมบัติที่เป็นฟองทำให้ใช้เป็นสารพ่นดับไฟได้ และใช้เป็นสารเบื่อปลา เพราะสารกลุ่มนี้เป็นพิษต่อสัตว์เลือดเย็น นอกจากนี้ยังใช้เป็นสารตั้งต้นในการสังเคราะห์ steroid hormone

 

ginseng-for-facebook

โสม

 

ไฟโตเอสโตรเจน (phytoestrogens) เป็นสารจากพืชที่มีคุณสมบัติคล้ายฮอร์โมนเอสโตรเจน (estrogenic activity) จึงใช้สารกลุ่มดังกล่าวในการทดแทนฮอร์โมนเพศหญิงในหญิงวัยหมดประจำเดือนเพื่อช่วยลดอาการวัยทอง ในพืชสามารถพบสารนี้ได้หลายกลุ่ม เช่น ไอโซฟลาโวน (isoflavones) โครมีน (chromene) คูเมสเตน (coumestan) ลิกแนน (lignans) สารกลุ่มไฟโตเอสโตรเจน สามารถพบได้ใน พืช 3 กลุ่ม เช่น พืชตระกูลถั่ว (legume) พืชชนิดที่เป็นเมล็ด (cereal) และกลุ่มสุดท้ายคือ พืชจำพวกหญ้า (grasses) แต่พืชที่จัดว่ามีไฟโตรเอสโตรเจนในระดับสูง คือ กวาวเครือ (ราก) ตังกุย (ราก) Flaxseed หรือ Linseed (เมล็ดของต้น flax ซึ่งใช้ทำผ้าลินิน) ถั่วต่างๆ (ถั่วเหลืองมีมากกว่าถั่วเขียว ถั่วลันเตา) น้ำมะพร้าวอ่อน

 

Beans salad image004 ng_flax puerifica1 407645_resize coconut-water-health-benefits1_resize

ตัวอย่างพืชที่มีไฟโตเอสโตรเจน

 

เส้นใยอาหาร (dietary fibers) เป็นสารกลุ่มโพลีแซคคาไรด์ (polysaccharides) ซึ่งรวมถึงผนังเซลล์ของพืชที่มีสารลิกนินเป็นองค์ประกอบซึ่งสารกลุ่มนี้ร่างกายไม่สามารถย่อยได้ แบ่งออกเป็น 2 ชนิด ได้แก่ ใยอาหารชนิดละลายน้ำ (soluble dietary fiber) เช่น เพคติน (pectin) อินูลิน (inulin) และเบต้ากลูแคน (b-glucan) ซึ่งพบมากในแก่นตะวัน ข้าวโอ๊ต ข้าวบาร์เลย์ เห็ดต่างๆ มีคุณสมบัติช่วยกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันร่างกาย และต้านอนุมูลอิสระ ช่วยลดความเสี่ยงของภาวะไขมันและระดับน้ำตาลในเลือดสูง  ส่วนใยอาหารอีกประเภทหนึ่ง คือใยอาหารชนิดไม่ละลายน้ำ (insoluble dietary fiber) ซึ่งสามารถพบได้ในข้าวซ้อมมือ ผักและผลไม้ทั่วไป มีคุณสมบัติช่วยในการขับถ่าย บรรเทาอาการท้องผูก นอกจากนี้ยังมีรายงานว่าสามารถช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดมะเร็งลำไส้ใหญ่

 

171058iegwn43gzdggy33qAsian_mushrooms (1)00932_11 Rolled oats in a wooden spoon barley

เห็ด                                      ข้าวโอ๊ต                       ข้าวบาร์เลย์

 

จากบทความข้างต้นจะเห็นได้ว่าสารที่ทำให้ผักผลไม้มีสีสันสวยงามล้วนมีประโยชน์ต่อสุขภาพ แม้สารบางกลุ่มอาจจะไม่มีสีที่เราสามารถมองเห็นได้ แต่มีส่วนช่วยในการลดความเสี่ยงในการเป็นโรคร้ายต่างๆได้ ฉะนั้น เราควรปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคให้ถูกต้อง นอกจากเราจะต้องรับประทานอาหารแต่ละมื้อให้ครบ 5 หมู่แล้วควรเลือกบริโภคผักผลไม้ที่มีสีสันหลากหลายเพื่อให้ได้รับสารไฟโตนิวเทรียนท์ ที่หลากหลายด้วย เพราะสารแต่ละชนิดจะมีผลในการป้องกันโรคต่างกันออกไป ทั้งนี้ควรออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมออย่างน้อยวันละ 30 นาที ต้องนอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ ก็จะทำให้เรามีสุขภาพที่แข็งแรง และมีคุณภาพชีวิตที่ดี

 

อ้างอิง

วีระยุทธ   โพธิ์ฐิติรัตน์, Phytonutrients and their Impact on Iron Absorption ใน Pharmaceutical Diagnosis 2013: Conference on Dietary Supplements for Community Pharmacists: วีระยุทธ  โพธิ์ฐิติรัตน์, ทักษิณ จันทร์สิงห์, รักษ์จินดา วัฒนาลัย บรรณาธิการ, บริษัท ออลอินวัน พริ้นติ้ง จำกัด หน้า 87 – 97.

http://www.med.cmu.ac.th/dept/obgyn/2011/index.php?option=com_content&view=article&id=210:phytoestrogen&catid=37&Itemid=242

http://health.kapook.com/view50762.html

http://www.knowledge-freedom.com/index.php?id=ch42&useralias=vn

http://www.greenclinic.in.th/phytochemicals.html

http://straightnutrition.com/wp-content/uploads/1459311_673647922668792_10233435_n.jpg

loading...
loading...

Related posts:

กาแฟ สรรพคุณและประโยชน์ของกาแฟ 40 ข้อ ! (Coffee)
น้ำมันตับปลา รวมประโยชน์และสรรพคุณทั้งหมดของน้ำมันตับปลา Cod liver oil
ลูกเดือย รวมประโยชน์และสรรพคุณทั้งหมดของน้ำลูกเดือย Adlay
โคเอนไซม์คิวเทน รวมสรรพคุณและประโยชน์ทั้งหมดของ Coenzyme Q10
วิตามินบี6 รวมสรรพคุณและประโยชน์ทั้งหมดของ Pyridoxine-ไพริด็อกซิน
วิตามินซี รวมสรรพคุณและประโยชน์ทั้งหมดของวิตามินซี Vitamin C
น้ำมันตับปลา รวมสรรพคุณและประโยชน์ทั้งหมดกว่า 50 ชนิด Cod liver oil
น้ำมันปลา รวมสรรพคุณและประโยชน์ทั้งหมดของน้ำมันปลา 20 ชนิด Fish Oil
Rating: 3.0. From 1 vote.
Please wait...

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *

เรื่องที่เกี่ยวข้อง

เรื่องที่แนะนำ