โพรงจมูกอักเสบ เป็นภาวะที่เยื่อบุบริเวณโพรงอากาศข้างจมูกเกิดการอักเสบบวมจากการติดเชื้อ

 

Share This:

โพรงจมูกอักเสบ เป็นภาวะที่เยื่อบุบริเวณโพรงอากาศข้างจมูกเกิดการอักเสบบวมจากการติดเชื้อ
5 (100%) 1 vote
loading...

โพรงจมูกอักเสบ

โพรงจมูกอักเสบ  เป็นภาวะที่เยื่อบุบริเวณโพรงอากาศข้างจมูกเกิดการอักเสบบวมจากการติดเชื้อ ทำให้คัดจมูก มีน้ำมูกข้น ปวดบริเวณจมูก ตา โหนกแก้ม หน้าผาก ฟัน ไอ ลมหายใจมีกลิ่นเหม็น

สาเหตุของไซนัสอักเสบ

ไซนัสอักเสบ เกิดจากเยื่อบุไซนัสติดเชื้อไวรัสหรือเชื้อแบคทีเรียที่ผ่านเข้ามาทางกระบวนการหายใจ จนเนื้อเยื่อเกิดอาการบวม สารคัดหลั่งเมือกเหลวที่ถูกผลิตขึ้นจึงเกิดการอุดตันกลายเป็นหนองอักเสบหรือน้ำมูกเขียวข้น ทำให้เกิดการคัดจมูก น้ำมูกไหล มีอาการปวดบริเวณไซนัสที่อักเสบ และมีอาการป่วยอื่น ๆ ตามมา

 

โพรงจมูกอักเสบ
โพรงจมูกอักเสบ

ไซนัส (Sinus) คือ โพรงอากาศบริเวณกระดูกใบหน้า มี 4 คู่ คือ

  • ไซนัสแมกซิลลา (Maxillary sinus) เป็นโพรงอากาศในกระดูกโหนกแก้ม
  • ไซนัสเอธมอยด์ (Ethmoid sinus) เป็นโพรงอากาศที่อยู่ระหว่างเบ้าตาและด้านข้างของจมูก
  • ไซนัสฟรอนตัล (Frontal sinus) เป็นโพรงอากาศที่อยู่ในกะโหลกส่วนหน้าผากระหว่างคิ้วทั้งสองข้าง
  • ไซนัสสฟีนอยด์ (Sphenoid sinus) เป็นโพรงอากาศอยู่ในกระดูกส่วนที่เป็นฐานสมอง โดยภายในโพรงไซนัสแต่ละจุดจะมีเยื่อบุไซนัสทำหน้าที่ผลิตเมือกสำหรับดักจับฝุ่นและเชื้อโรค

ไซนัสอักเสบมักเกิดจากการติดเชื้อไวรัส พบในอัตรา 90% ของผู้ป่วย หากไม่มีภาวะแทรกซ้อนหรือการพัฒนาโรคที่รุนแรงขึ้น อาการจะทุเลาลงและหายดีเองภายในเวลาประมาณ 10 วัน ในขณะที่การติดเชื้อแบคทีเรียจนทำให้ไซนัสอักเสบจะพบได้ไม่บ่อยนัก ประมาณ 5-10% เท่านั้น และต้องได้รับการรักษาด้วยยาต้านเชื้อแบคทีเรียโดยเฉพาะ มักมีอาการนานกว่า 10 วัน หรืออาการแย่ลงหลังจากเป็นมานาน 5 วัน

ส่วนสาเหตุที่ทำให้อาการอักเสบยังคงอยู่อย่างต่อเนื่อง ไม่ทุเลาลง หรือลุกลามยาวนานจนกลายเป็นไซนัสอักเสบระยะเรื้อรัง มีหลายปัจจัย เช่น การป่วยเป็นโรคภูมิแพ้ โดยเฉพาะภูมิแพ้อากาศและหอบหืด การเกิดเนื้องอกในจมูก การเกิดผนังกั้นช่องจมูกคด การมีภูมิคุ้มกันต่ำ และการสูบบุหรี่ เป็นต้น

 

โพรงจมูกอักเสบ  ไซนัสมีหน้าที่อะไร

  • เนื่องจากไซนัสเป็นโพรงอากาศ ดังนั้น จึงเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้ศีรษะของเราเบาขึ้น
  • เวลาพูดมีเสียงก้องกังวานขึ้น
  • และขณะเดียวกันเยื่อบุของไซนัสและจมูกจะผลิตน้ำมูกเมือกใสๆ ประมาณวันละ ๐.๕-๑ ลิตร เพื่อดักจับฝุ่นละอองและสิ่งแปลกปลอมต่างๆ ในอากาศที่เราหายใจเข้าไป ขณะเดียวกันบนเยื่อบุเหล่านี้จะมีขนเล็ก (cilia) ที่คอยพัดโบกเอาน้ำมูกเหล่านี้ลงไปทางด้านหลังของจมูก สู่ช่องคอและเมื่อพลัดลงคอเราก็จะกลืนลงไป จากนั้นกรดในกระเพาะก็จะทำหน้าที่ฆ่าเชื้อโรคต่างๆ ให้หมดไป
  • ไซนัสจะทำหน้าที่ปรับอากาศที่เราหายใจเข้าไป อากาศก็จะผ่านบริเวณจมูกที่มีเยื่อบุต่อกับเยื่อบุไซนัสปกติเหล่านี้ ซึ่งจะช่วยถ่ายเทความร้อนและความชื้นจากหลอดเลือดบนผิวเยื่อบุ ทำให้อากาศอุ่นและชื้นขึ้นเพื่อให้เหมาะสมกับร่างกายของคนเรา

 

โพรงจมูกอักเสบ
โพรงจมูกอักเสบ

แล้วไซนัสอักเสบล่ะเกิดจากอะไร

ไซนัสอักเสบ (Sinusitis) จะเกิดขึ้นเมื่อจมูกมีการติดเชื้อ มีการอักเสบ อาจเป็นเพราะอาการหวัด เป็นภูมิแพ้ มีสารระคายเคือง มีสิ่งแปลกปลอมอยู่ในจมูก รวมทั้งการมีฟันกรามผุถึงโพรงรากฟัน การเป็นโรคหัด และเกิดอุบัติเหตุที่กระดูกบนใบหน้า จึงทำให้ท่อที่ติดต่อระหว่างโพรงไซนัส และจมูก เกิดอาการบวมแล้วตีบตัน จนมีน้ำเมือกในโพรงจมูกคั่งค้างอยู่ เมื่อมูกภายในสะสมมากขึ้นจะมีความหนืด และมีสภาพความเป็นกรด ทำให้เชื้อโรคเข้าไปเจริญเติบโตได้ดี จนกลายเป็นภาวะโพรงจมูกอักเสบ หรือไซนัสอักเสบนั่นเอง

อาการของไซนัสอักเสบ

โรคไซนัสอักเสบ แบ่งออกเป็น 2 ชนิด คือ

1. ไซนัสอักเสบ แบบเฉียบพลัน

คือไซนัสอักเสบที่เกิดจากเชื้อไวรัส สามารถหายได้ภายใน 7 วัน อาการทั่วไปจะเหมือนไข้หวัด มีไข้ เมื่อเชื้อลุกลามเข้าสู่ไซนัสก็จะมีอาการปวดจมูก ปวดกระบอกตา หรือแก้มข้างใดข้างหนึ่งหรือทั้งสองข้าง น้ำมูกและเสมหะจะมีสีเหลืองอมเขียวมากขึ้น อาจปวดกระดูกขากรรไกรบน หรือปวดฟันบนด้วย โอกาสที่การติดเชื้อจะลุกลามมีสูง จึงควรรักษาอย่างจริงจัง เพื่อลดโอกาสที่จะกลายเป็นไซนัสอักเสบเรื้อรัง

2. ไซนัสอักเสบเรื้อรัง

คือไซนัสอักเสบที่เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย มีอาการมากกว่า 10 วัน และในช่วงที่เป็นนั้น อาการต่าง ๆ ไม่มีช่วงที่หายสนิท จะมีอาการปวดตื้อ ๆ มึนงง ร่วมกับคัดจมูกเรื้อรัง มีเสมหะเหนียวในลำคอตลอดวัน เพราะมูกจากไซนัสไหลลงมาทางจมูกนั่นเอง ประสิทธิภาพในการดมกลิ่น รับกลิ่นของจมูกจะลดลง และลมหายใจมีกลิ่นเหม็น

loading...

สาเหตุที่ไซนัสอักเสบเรื้อรัง เป็นผลจากผู้ป่วยได้รับการรักษาไซนัสอักเสบระยะเฉียบพลันในเวลาที่น้อย หรือสั้นเกินไป หรือไม่ได้รับการรักษาที่ถูกต้อง หรือมีภาวะผิดปกติเป็นปัจจัยร่วมด้วย เช่น จมูกอักเสบจากภูมิแพ้ พักผ่อนไม่เพียงพอ การสูบบุหรี่ เป็นต้น

โพรงจมูกอักเสบ
โพรงจมูกอักเสบ

เยื่อจมูกอักเสบมีสาเหตุดังนี้

ก. เยื่อจมูกอักเสบจากติดเชื้อ: ที่พบบ่อยคือ จากการติดเชื้อไวรัสที่เป็นสาเหตุของโรคหวัด (เช่นเชื้อ Influenza virus, Parainfluenza virus, Rhinovirus, Coronavirus, Adeno virus) นอกจากนี้ที่พบได้รองลงไปคือการติดเชื้อแบคทีเรียที่มักเป็นสาเหตุให้เกิดไซนัสอักเสบ (เช่นเชื้อ Sterphylococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae)
ทั้งนี้เยื่อจมูกอักเสบจากติดเชื้อที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว/เฉียบพลันและมักหายได้ภายในระยะเวลาประมาณ 1 – 2 สัปดาห์ (เยื่อจมูกอักเสบติดเชื้อเฉียบพลัน) มักเกิดจากเชื้อไวรัส ส่วนที่เกิดจากเชื้อแบคทีเรียพบได้ทั้งการติดเชื้อแบบเฉียบพลันและการติดเชื้อแบบเรื้อรัง ที่พบได้บ่อยคือ ไซนัสอักเสบที่พบเป็นได้ทั้งการติดเชื้อแบบเฉียบพลันหรือแบบเรื้อรัง แต่มีการติดเชื้อแบคทีเรียบางชนิดที่เป็นสาเหตุให้ติดเชื้อแบบเรื้อรังแต่เป็นการติดเชื้อที่พบได้น้อยมากเช่น วัณโรค โรคเรื้อน และโรคซิฟิลิส เป็นต้น
ข. เยื่อจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ คือเยื่อจมูกอักเสบที่เกิดจากสารก่อภูมิแพ้ (เช่น ละ อองเกสรดอกไม้ ฟาง ใบไม้ ใบหญ้า) เช่น โรคไข้ละอองฟาง โรคภูมิแพ้หูคอจมูก โรคภูมิแพ้ ทั้งนี้จากสารก่อภูมิแพ้เหล่านี้ เมื่อหายใจเข้าไปหรือสัมผัสเยื่อเมือกต่างๆเช่น เยื่อบุจมูก เยื่อตา/เยื่อบุตา สารก่อภูมิแพ้จะกระตุ้นให้ร่างกายตอบสนองโดยการผลิตเซลล์ที่เรียกว่า มาสต์เซลล์(Mast cell) เพิ่มมากขึ้นในเนื้อเยื่อเมือกที่สัมผัสสารเหล่านี้ และมาสต์เซลล์จะหลั่งสารอักเสบต่างๆเช่น Histamine เป็นต้น ซึ่งสารอักเสบเหล่านี้จะก่อให้เกิดการอักเสบของเยื่อจมูกและเยื่อเมือกต่างๆก่อให้เกิดเป็นอาการต่างๆของเยื่อจมูกอักเสบ
ค. เยื่อจมูกอักเสบชนิดไม่แพ้ เกิดจากเยื่อจมูกได้รับการระคายเคืองจากสารเคมีต่างๆเช่น ควัน กลิ่น (รวมถึงกลิ่นอาหาร) อาหารบางประเภทโดยเฉพาะอาหารรสจัด เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ฮอร์โมนเพศ (เพราะโรคนี้พบเกิดมากในผู้หญิงจึงเชื้อว่าฮอร์โมนเพศอาจเกี่ยวข้อง) ยาบางชนิด อุณหภูมิสิ่งแวดล้อม ความดันอากาศ อารมณ์/ความเครียด ซึ่งกลไกการเกิดโรคกลุ่มนี้ยังไม่ชัดเจน แต่เชื่อว่าสารเหล่านี้เป็นเหตุให้เกิดการขยายตัวของหลอดเลือดและมีของเหลวในหลอดเลือดซึมออกมาในเยื่อจมูก ส่งผลให้เยื่อจมูกบวมและมีสารคัดหลั่ง/น้ำมูกเพิ่มมากขึ้น และทำให้เกิดมีสารคัดหลั่งจากจมูกนี้ไหลเข้าสู่ลำคอผ่านทางด้านหลังของโพรงจมูก (Post nasal drip) ซึ่งมักเป็นสาเหตุให้เกิดอาการไอ เจ็บคอ
โรคเยื่อจมูกอักเสบมีอาการอย่างไร?
อาการจากเยื่อจมูกอักเสบที่พบได้ในผู้ป่วยเกือบทุกคนคือ การแน่น/คัดจมูก (มักเกิดทั้ง 2 ข้างของโพรงจมูกอาจเกิดพร้อมกันหรือทีละข้างก็ได้) และมีน้ำมูกมากผิดปกติ ซึ่งลักษณะของ น้ำมูกอาจช่วยแยกได้ว่าเป็นเยื่อจมูกอักเสบชนิดใดเช่น ถ้าน้ำมูกใสหรือข้นไม่มาก สีขาว มักเป็นอาการจากเยื่อจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ หรือชนิดไม่ใช่จากแพ้ หรือจากการติดเชื้อไวรัส แต่ถ้าเกิดจากติดเชื้อแบคทีเรีย น้ำมูกมักเหนียวข้น สีไม่ขาว (เช่น เหลือง เขียว เทา ขึ้นกับชนิดแบคทีเรีย) มักมีกลิ่นเหม็นหรือคาวจัด และมักปนเลือดเรื้อรังได้
อาการอื่นๆที่อาจพบร่วมด้วยเช่น
จาม มักพบบ่อยในผู้ป่วยที่สาเหตุมาจากภูมิแพ้
ไอ มักพบในผู้ป่วยสาเหตุจากเยื่อจมูกที่สาเหตุไม่ใช่จากภูมิแพ้
ไข้ มักพบในผู้ป่วยที่สาเหตุมาจากเยื่อจมูกติดเชื้อ
อาการทางตาเช่น คันตา น้ำตาไหล ตาแดงจากเยื่อตาอักเสบจากภูมิแพ้ ขอบตาช้ำ/ดำ ตา บวม มักพบในผู้มีสาเหตุจากภูมิแพ้
เหนื่อยล้า อ่อนเพลีย มักพบในผู้ป่วยที่สาเหตุจากภูมิแพ้และสาเหตุจากติดเชื้อ
ปวดศีรษะ
เจ็บคอ มักพบในสาเหตุเกิดจากติดเชื้อ
เจ็บหูอาจข้างเดียวหรือทั้ง 2 ข้าง
จมูกได้กลิ่นลดลง
ผิวหนังขึ้นผื่น คัน มักพบในสาเหตุเกิดจากภูมิแพ้
เมื่อไหร่ควรพบแพทย์?
เมื่อมีอาการผิดปกติต่างๆดังกล่าวในหัวข้อ อาการ แล้วอาการไม่ดีขึ้นใน 3 – 4 วันหลังการดูแลตนเองในเบื้องต้นตามอาการ ควรพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลเพื่อแพทย์ตรวจวินิจฉัยหาสาเหตุ อาการ แต่ถ้าอาการเลวลงควรรีบพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลโดยไม่ต้องรอถึง 3 – 4 วัน
แพทย์วินิจฉัยโรคเยื่อจมูกอักเสบอย่างไร?
แพทย์วินิจฉัยโรคเยื่อจมูกอักเสบได้จากลักษณะทางคลินิกเช่น ประวัติอาการ ประวัติการงาน ถิ่นที่อยู่อาศัยและสถานที่ทำงาน การท่องเที่ยว ประวัติความสัมพันธ์ระหว่างอาการกับสิ่งแวดล้อมต่างๆเช่น ฤดูกาล การตรวจร่างกาย การตรวจทางหูคอจมูก ซึ่งเมื่อวินิจฉัยได้แล้วว่าเป็นเยื่อจมูกอักเสบ แพทย์จะตรวจสืบค้นเพิ่มเติมเพื่อการวินิจฉัยแยกโรคว่าเป็นเยื่อจมูกอักเสบชนิดใดเพื่อการรักษาต่อไปเช่น การตรวจเลือดซีบีซี การตรวจเลือดดูสารก่อภูมิต้านทานหรือสารภูมิต้านทาน การตรวจหาเชื้อและ/หรือการเพาะเชื้อจากน้ำมูกและจากสารคัดหลั่งในโพรงหลังจมูก การตรวจเอกซเรย์ภาพไซนัสกรณีสงสัยไซนัสอักเสบ หรือการตรวจทางผิวหนังด้านภูมิแพ้เพื่อหาสารก่อภูมิแพ้ที่เรียกว่า Skin prick test/Skin allergy test เป็นต้น และอาจมีการตรวจอื่นๆเพิ่มเติมตามดุลพินิจของแพทย์เช่น การส่องกล้องตรวจโพรงจมูก การตัดชิ้นเนื้อที่รอยโรคในโพรงจมูกเพื่อการตรวจทางพยาธิวิทยา

 

โพรงจมูกอักเสบ
โพรงจมูกอักเสบ

 

การวินิจฉัยโรค เป็นหวัด หรือ ไซนัสอักเสบ

อาการต่าง ๆ ที่อาจจะเกิดขึ้นกับไข้หวัดธรรมดา เช่น อาการไข้ ปวดเมื่อย เจ็บคอ มักจะหายภายใน 7-10 วัน ส่วนอาการคัดจมูก น้ำมูกไหล ไอ อาจเป็นต่อเนื่องถึง 2-3 สัปดาห์ แต่ความรุนแรงจะลดลง จนหายได้ในที่สุด

แต่ถ้าผ่านไป 10 วันแล้วอาการต่าง ๆ ของไข้หวัด เช่น เป็นไข้หวัด ไอถี่ โดยเฉพาะเวลากลางคืนไม่ดีขึ้นเลย หรือดีขึ้นแล้วกลับมาทรุดลง หรือเป็นซ้ำอีก ที่สำคัญคือปวดบริเวณหน้า ลักษณะเช่นนี้อาจเป็นไซนัสอักเสบที่เกิดจากเชื้อแบคทีเรียตามมาได้ ซึ่งผู้ป่วยจะมีอาการคัดแน่นจมูก น้ำมูกไหลลงรูจมูก หรือไหลลงคอ หรืออาจปวดตื้อด้านข้างจมูก ใบหน้า ตามมา

หากมีอาการเช่นนี้ แพทย์จะตรวจโพรงจมูกและไซนัส โดยใช้กล้องส่องตรวจพิเศษ เพื่อวินิจฉัยอาการ โดยอาการแสดงจำเพราะว่าเกิดไซนัสอักเสบคือ พบมูกหนองที่บริเวณช่องข้างจมูกชั้นกลาง ซึ่งเป็นทางระบายมูกจากโพรงไซนัสเข้ามาสู่ช่องจมูก และในผู้ป่วยบางราย แพทย์อาจเก็บมูกหนองไปเพราะเชื้อตรวจ

นอกจากนี้ แพทย์อาจพิจารณาตรวจทางรังสีวิทยาร่วมด้วย โดยการเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT scan) เพราะจะสามารถบอกรายละเอียดของโรค และโครงสร้างทางกายวิภาคโพรงจมูกและไซนัสได้เป็นอย่างดี และสามารถใช้วินิจฉัยแยกจากโรคอื่น ที่มีลักษณะอาการคล้ายกับไซนัสอักเสบได้ด้วย

โรคแทรกซ้อนของไซนัสอักเสบ

ไซนัสอักเสบ ปกติไม่อันตรายมาก เพียงแค่กินยาก็หาย แต่โรคแทรกซ้อนที่อาจพบได้บ้างก็คือ

1. การติดเชื้อที่อาจลุกลามเข้าไปในกระบอกตา ซึ่งจะทำให้เนื้อเยื่อรอบ ๆ ตาอักเสบและเกิดเป็นฝีรอบตา (Periorbital abcess) มักพบในเด็ก หรือคนชรา ความรุนแรงถึงขั้นตาบอดได้เลยทีเดียว โดยจะพบว่ามีอาการตาบวมข้างเดียว แดงรอบ ๆ และในลูกตา หนังตาบวมกดเจ็บ ลูกตาโปน สามารถรักษาได้โดยการฉีดยาปฏิชีวนะที่เหมาะสม และการผ่าตัด

2. โรคแทรกซ้อนขึ้นสมอง เช่น เยื่อหุ้มสมองอักเสบ ฝีใต้เยื่อหุ้มสมอง ซึ่งมักพบในเด็ก หรือคนชรา ที่ไม่ได้รับการรักษาอย่างถูกต้อง ทำให้เกิดภาวะติดเชื้อรุนแรงที่ทำให้เสียชีวิตได้เช่นกัน

3. ริดสีดวงจมูก คือ ก้อนในจมูกที่เกิดจากภาวะไซนัสอักเสบเรื้อรัง หรือเกิดจากภูมิแพ้ ไม่ลุกลามไปที่อื่น แต่เบียดกระดูก หากทานยาแก้แพ้จะทำให้ยุบลงได้บ้าง การรักษาทำได้ด้วยการผ่าตัด

 

 

 

loading...

Related posts:

ไอมีเสมหะ ลักษณะอาการของคันคออักเสบหรือโรคไข้หวัดและการรักษาเวลาไอ
ม่านตาอักเสบ ลักษณะสาเหตุอาการและการรักษาของโรคม่านตาอักเสบ Iritis
ข้าวสาลี รวมสรรพคุณและประโยชน์ทั้งหมดของข้าวสาลี
ชั้นวางรองเท้าราคาถูก ! 10 ชั้น ไม่เกะกะหน้าบ้าน เก็บรองเท้าให้ดูดี
เมนูกับข้าวกับปลา 17 เมนู มื้อเย็นไม่อ้วนชวนกินปลา
ชุดห้องนอนเตียงไม้ 11 ชุดห้องสวย ชวนให้อยากทิ้งตัวนอน อย่างคลาสสิก
ท่าโยคะ กระชับสะโพก 7 ท่าลดต้นขา สะโพกกะละมัง โบกมือลาขาท่อนซุง
กล้ามเนื้อหัวใจ เป็นกล้ามเนื้อลายชนิดหนึ่งที่อยู่นอกอำนาจจิตใจ (involuntary)
No votes yet.
Please wait...

เรื่องที่เกี่ยวข้อง

เรื่องที่แนะนำ