ต้อยติ่ง รวมประโยชน์และสรรพคุณทั้งหมดของต้นดอกต้อยติ่ง

Share This:

ต้อยติ่ง

 ต้อยติ่ง ชื่อสามัญ Waterkanon, Watrakanu, Minnieroot, Iron root, Feverroot, Popping pod, Cracker plant, Trai-no, Toi ting จัดอยู่ในวงศ์เหงือกปลาหมอ (ACANTHACEAE)

ต้อยติ่ง ฝรั่ง ชื่อวิทยาศาสตร์ Ruellia tuberosa L. มีชื่อท้องถิ่นอื่น ๆ ว่า ต้อยติ่งเทศ, ต้อยติ่งน้ำ, ต้นอังกาบ, อังกาบฝรั่ง, เป๊าะแป๊ะ เป็นต้น เป็นพืชล้มลุกขนาดเล็กในวงศ์ Acanthaceae เติบโตได้ดีทั้งกลางแจ้งและในร่ม ต้นเจริญเต็มที่สูง 6½ นิ้ว ใบกลมรี ตาแตกยอดได้สี่ข้าง ออกดอกสีม่วงน้ำเงินเฉพาะตอนฤดูฝน เมื่อผสมเกสรแล้วจะให้เมล็ด 7-8 เมล็ดอยู่ในฝัก เมื่อฝักแก่จะกลายเป็นสีน้ำตาลหรือสีดำ พอฝักโดนน้ำ (โดยธรรมชาติคือน้ำฝน) ก็จะแตกออกทำให้เมล็ดกระเด็นไปตกที่อื่น ซึ่งเป็นเทคนิคของการขยายพันธุ์ (เด็ก ๆ ชอบเล่นโดยนำฝักแก่ใส่ลงในน้ำให้แตก) ชื่ออื่นที่เรียกเช่น อังกาบฝรั่ง, เป๊าะแป๊ะ, minnieroot, popping pod, cracker plant เป็นต้น

 

ต้อยติ่ง

 

ต้อยติ่ง

สรรพคุณของต้อยติ่ง

ดอกต้อยติ่ง/อังกาบ ออกเป็นช่อหรือเป็นดอกเดี่ยว ๆ บริเวณซอกใบตามปลายยอด แต่ละช่อมีดอกเดียวหรือ 2-3 ดอก/ช่อ ดอกมีก้านดอกยาว 3-4 เซนติเมตร ตัวดอกมีขนาดประมาณ 4-5 เซนติเมตร ประกอบด้วยกลีบดอก 5 กลีบ แต่ละกลีบมีลักษณะมน ขนาดกลีบดอกประมาณ 2-2.5 เซนติเมตร โคนกลีบดอกเชื่อมกันเป็นกรวย หน้าตัวดอกเป็นรูปปากแตร ถัดมากลางดอกจะมีเกสรตัวผู้ 4 อัน แยกกันเป็น 2 คู่ แต่ละคู่ยาวไม่เท่ากัน ส่วนเกสรตัวเมียจะยาวกว่าเกสรตัวผู้ทั้ง 2 คู่ ส่วนรังไข่จะมี ovule 24 อัน

 

ผลต้อยติ่ง เรียกว่า ฝัก ที่มีลักษณะทรงกระบอก และเรียวยาว ปลายทั้งสองด้านแหลม ขนาดฝักประมาณ 2-3 มิลลิเมตร ยาวประมาณ 2-3 เซนติเมตร ฝักอ่อนมีเปลือกฝักสีเขียว แล้วค่อยๆเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล และสีดำเมื่อแก่เต็มที่ ฝักแก่มีเปลือกฝักสีดำ มีร่องฝักแบ่งออกเป็น 2 ซีก ด้านในมีเมล็ด 8-15 เมล็ด เมล็ดมีลักษณะแบน คล้ายเหรียญบาท เปลือกเมล็ดมีสีดำ และมีขนยาวขนาดเล็ก (ตาเปล่ามองไม่เห็น) ทั้งนี้ ฝักแก่เมื่อถูกน้ำหรือสัมผัสความชื้นก็จะปริแตกออกเป็น 2 ซีก ตามร่องแบ่งแกนฝัก

 

ต้อยติ่งเป็นวัชพืชที่มีประโยชน์สามารถนำมาใช้เป็นยาสมุนไพรรักษาโรคได้ หมอยากลางบ้านจะใช้ต้อยติ่งทั้งต้นเลือกเอาชนิดที่ไม่แก่ ดอกยังไม่โรย ถอนเอาทั้งรากอย่าให้รากขาด อย่าให้เมล็ดแตก สัก 4-5 ต้น นำไปล้างให้สะอาด แล้วโขลก คั้นเอาแต่น้ำดื่ม แก้ปวดเข่า ชาลงขา ร้าวลงแขน ใช้เวลาประมาณ 7 วันก็หาย
ส่วนเมล็ด มีสรรพคุณทำให้แผลหายเร็ว พอกฝีช่วยดูดหนองละลดการอักเสบ พอกแผลที่เรื้อรัง มีฝ้ามีหนอง สมานแผล ช่วยเรียกเนื้อ
รากของต้อยติ่งมีฤทธิ์ช่วยขับปัสสาวะ แก้ปัสสวะพิการ ดับพิษ ทำให้อาเจียน
ยังมีต้อยติ่งอีกชนิด ลักษณะดอกจะคล้ายกัน แต่มักพบดอกสีชมพูหรือสีขาว ชนิดนี้เราเรียกว่าต้อยติ่งฝรั่ง แต่ใบเรียวยาวแคบ ออกสีน้ำตาลแดง มีดอกสีม่วง สีขาว สีชมพู มีสรรคุณคล้ายกับต้อยติ่ง ชนิดนี้ปลูกง่ายและนิยมนำมาปลูกเป็นไม้ประตามหน้าบ้าน เป็นพืชในวงศ์ acacthaceae ชื่อวิทยาศาสตร์ ruellia squarrosa (fenzi) cufod. โดยทั่วไปเรียกชื่อต้อยติ่งฝรั่ง บ้างก็เรียกอังกาบ

 

 

รูปภาพที่เกี่ยวข้อง

 

รากของต้อยติ่งสามารถใช้เป็นยารักษาโรคไต โรคไอกรน หรือแม้แต่เป็นยาขับเลือด ถ้าใช้ในปริมาณที่เจือจางก็สามารถกำจัดสารพิษในเลือด บรรเทาอาการสารพิษตกค้างในปัสสาวะ ส่วนใบของต้อยติ่งสามารถใช้เป็นยาถ่ายพยาธิ หรือใช้พอกแก้ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อได้ แต่ต้อยติ่งมักจะถูกถอนทิ้งเพราะคนคิดว่าเป็นวัชพืช เมล็ดมีสรรพคุณช่วยทำให้แผลหายเร็วยิ่งขึ้น (เมล็ด) สรรพคุณสมุนไพรต้อยติ่ง เมล็ดช่วยแก้อาการผดผื่นคัน (เมล็ด) ต้อยติ่งทั้งต้นเอาชนิดที่ไม่แก่ ดอกยังไม่ร่วงโรย นำมาถอนเอาทั้งรากไม่ให้รากขาดและอย่าให้เมล็ดแตก ประมาณ 4-5 ต้น แล้วนำไปล้างน้ำให้สะอาด โขลกค้นเอาแต่น้ำมาดื่ม ตะช่วยแก้อาการปวดเข่า ขาชา ร้าวลงได้ ซึ่งใช้เลาในการรักษาเพียง 7 วันก็หาย (ทั้งต้น) รากใช้ผสมเป็นยาแก้พิษ ดับพิษ และทำเป็นยาเบื่อ (ราก) ประโยชน์ของต้อยติ่ง ฝักใช้เป็นของเล่นของเด็กๆ ด้วยการสะสมฝักแก่จัด (สีน้ำตาลเข้มเกือบดำ) เก็บไว้ในที่แห้งเมื่อมีโอกาสก็นำมาจุ่มน้ำ (หรือน้ำลาย) แล้วเอาไปโยนใส่เพื่อนๆ สักพักหนึ่งฝักก็จะแตกตัวออกดังแป๊ะ พร้อมกับดีดเมล็ดออกโดยรอบ ทำให้เพื่อนตกใจหรือเจ็บคันๆ หรือบางครั้งก็แอบไปใส่ในกระเป๋าเสื้อ กระเป๋ากางเกง หรือแม้แต่คอเสื้อ ซึ่งแม้จะรู้ตัวแต่ก็มักจะเอาออกไม่ทัน ฝักก็จะแตกออกเสียก่อน (ฝัก)

 

ดอกไม้ มาทำเป็นของเล่นเพื่อความสนุกสนาน ต้อยติ่งก็เช่นกัน ถูกนำมาเล่นเป็นที่สนุกสนานของเด็กๆ โดยจะเก็บเอาเมล็ดแก่ ใช้น้ำหยดใส่พอมีความชื้นแล้วขว้างใส่กัน เหมือนกับการเล่นปาระเบิด ซึ่งไม่เป็นอันตรายอย่างระเบิดขวดของเด็กในปัจจุบันนี้แน่นอน หรือไม่ก็เอาไปแช่ในขันน้ำ สักพักก็จะเกิดการระเบิด เสียงดังเปรี๊ยะ…เปรี๊ยะ

เมล็ดต้อยติ่งนั้นเปรียบเสมือนระเบิดเวลา พอได้เวลาที่อุณหภูมิและความชื้นเหมาะสมก็ระเบิดตัวเองแตกดังเปรี๊ยะ..เปรี๊ยะ เมล็ดต้อยติ่งเล็กๆ ที่อยู่ข้างในจำนวนมากก็จะกระจายเป็นวงกว้างเพราะแรงระเบิด ทำให้การงอกและเติบโตของต้นต้อยติ่งขยายเพิ่มมากขึ้น เราจึงมักพบว่าที่ไหนมีต้อยติ่งมักจะพบการกระจายตัวเป็นบริเวณกว้าง ระเบิดเวลาลูกเล็กๆ ของเมล็ดต้อยติ่งนับเป็นรูปแบบการกระจายพันธุ์ที่โดดเด่นและแตกต่าง

เด็กๆ ที่เล่นขว้างเมล็ดต้อยติ่ง จึงทำหน้าที่ปลูกต้นไม้ช่วยธรรมชาติโดยไม่รู้ตัว แม้จะเป็นวัชพืชต้นเล็กๆ ก็ตาม ต้อยติ่ง มีชื่อวิทยาศาสตร์ : ruellia tuberosa เป็นพืชล้มลุกขนาดเล็กในวงศ์ acanthaceae เติบโตได้ดีทั้งกลางแจ้งและในร่ม

 

เรื่องล่าสุด

เรื่องที่น่่าสนใจ