ผักกะโฉม รวมสรรพคุณและประโยชน์ทั้งหมดของต้นผักกะโฉม

Share This:

ผักกะโฉม

ผักกะโฉม ชื่อสามัญ Marsh weed

ผักกะโฉม ชื่อวิทยาศาสตร์ Limnophila rugosa (Roth) Merr. (ชื่อพ้องวิทยาศาสตร์ Herpestis rugosa Roth, Limnophila roxburghii G.Don)[1] จัดอยู่ในวงศ์เทียนเกล็ดหอย (PLANTAGINACEAE)

สมุนไพรผักกะโฉม มีชื่อท้องถิ่นอื่น ๆ ว่า อ้มกบ (เชียงใหม่), ผักกะโสม (ภาคกลาง), จุ้ยห่วยเฮียง (จีนแต้จิ๋ว), สุ่ยหุยเซียง (จีนกลาง), ผักแมงดา, โหระพาน้ำ เป็นต้นใบเป็นใบเดี่ยว ออกเป็นคู่ ๆ ตรงข้ามกัน ลักษณะของใบเป็นรูปไข่ถึงรูปไข่แกมขอบขนาน ปลายใบมนหรือแหลม ขอบใบหนา ใบมีขนาดกว้างประมาณ 1-1.5 นิ้ว และยาวประมาณ 2-3 นิ้ว แผ่นใบเป็นสีเขียวสด หลังใบมีขนปกคลุมและมีรอยย่น ก้านใบสั้นดอกผักกะโฉม ดอกช่อออกเป็นกระจุก 1-7 ดอกที่ซอกใบ กลีบเลี้ยงเชื่อมติดกันปลายแยกเป็น 5 แฉก ยาว 5-6 มม. มีขน กลีบดอกเชื่อมติดกันปลายแยกเป็น 2 ปาก ปากบน 2 แฉก ปากล่าง 3 แฉก สีม่วงมีแต้มสีเหลืองยาว 13-15 มม. มีขนทั้งสองด้าน เป็นพรรณไม้ล้มลุก ลำต้นจะแตกแขนงออกไป ต้นที่ยังเล็กอยู่จะมีขนปกคลุม แต่พอโตแล้วหรือแก่ขนก็จะหลุดร่วงไปเอง ลำต้นสูงประมาณ 1-2 ฟุตมีกลิ่นหอม และเป็นพรรณไม้ที่มีอายุปีเดียว เป็นพรรณไม้กลางแจ้ง ที่ชอบขึ้นอยู่ตามริมคู และชอบดินที่ชื้นแฉะ ขยายพันธุ์เมล็ด

 

สรรพคุณและประโยชน์ทั้งหมดของต้นผักกะโฉม

 

  1. ใบมีสรพรคุณเป็นยาขับปัสสาวะ (ใบ)[1]
  2. ต้นมีสรรพคุณช่วยลดอาการบวมน้ำ (ต้น)[1]
  3. ต้นและใบใช้ตำพอกรักษาบาดแผล (ต้นและใบ)[2]
  4. ใช้รักษาแผลพุพอง ด้วยการนำต้นสดปริมาณพอสมควร นำมาต้มกับน้ำใช้ล้างแผล หรือนำมาตำพอกหรือทาบริเวณที่เป็น (ต้น)[1]
  5. ต้นและใบมีรสหอมเย็น ใช้ปรุงเป็นยาเขียวกระทุ้งพิษเหือด หัด สุกใส ดำแดง ฝีดาษ (ต้นและใบ)
  6. ต้นใช้รับประทานเป็นยาแก้ไอ ขับเสมหะ (ต้น)[1]
  7. ช่วยแก้อาการแน่นท้อง แน่นหน้าอก (ต้น)[1]
  8. ต้นใช้เป็นยาแก้ปวดท้องโรคกระเพาะอาหาร (ต้น)[1]
  9. หากมีอาการผิดปกติในทางเดินอาหารหรือเป็นโรคเกี่ยวกับทางเดินอาหาร ให้ใช้ใบผักกะโฉมแห้ง 6-15 กรัม นำมาต้มกับน้ำรับประทาน (ใบ)
  10. ใบใช้ปรุงเป็นยาธาตุช่วยเจริญอาหาร (ใบ)[1]
  11. ช่วยระงับความร้อน (ต้นและใบ)
  12. ยอดอ่อนและใบอ่อนใช้รับประทานเป็นผักสดร่วมกับลาบก้อย น้ำพริก (ต้นยิ่งอ่อนยิ่งมีกลิ่นแรง)[2]
  13. ใบผักกะโฉมมีกลิ่นคล้ายกับใบโหระพา ซึ่งสามารถนำมาใช้แต่งกลิ่นอาหารหรือทำเป็นน้ำหอมได้
  14. ออกดอกเป็นช่อกระจุกบริเวณส่วนยอดของลำต้นและตามซอกใบ กลีบเลี้ยงเชื่อมติดกัน ปลายแยกเป็น 5 แฉก ยาวประมาณ 5-6 มิลลิเมตร มีขน ดอกเป็นสีน้ำเงินอมม่วง กลางดอกแต้มไปด้วยสีเหลือง ลักษณะของดอกเป็นรูปคล้ายปาก กลีบดอกเชื่อมติดกันปลายแยกเป็น 2 ปาก ปากล่างมี 3 กลีบ ส่วนปากบนมี 2 กลีบ ดอกมีขนาดเล็กประมาณ 8 มิลลิเมตร มีเกสรเพศผู้ เกสรเพศเมีย 1 อัน ไม่มีก้านดอก
  15. จัดเป็นพรรณไม้ล้มลุก มีอายุเพียงปีเดียว ลำต้นต้นแตกแขนงออกไป ต้นที่ยังเล็กอยู่จะมีขนขึ้นปกคลุม แต่เมื่อโตแล้วหรือแก่ขนจะหลุดร่วงไปเอง ลำต้นมีความสูงได้ประมาณ 1-2 ฟุต มีกลิ่นหอม ขยายพันธุ์โดยใช้เมล็ด เป็นพรรณไม้กลางแจ้งที่ชอบขึ้นอยู่ตามริมคูและชอบดินชื้นแฉะ
  16. ต้น เป็นยาแก้แผลพุพอง หรือทานแก้ไอ ขับเสมหะแน่นท้อง แน่นหน้าอก ปวดท้อง โรคกระเพาะอาหาร และลดอาการบวมน้ำ
  17. กลิ่นของใบจะคล้ายกับโป๊ยกั๊ก  ซึ่งจะใช้แต่งกลิ่นอาหารก็ได้ หรือทำเป็นน้ำหอม แต่จะปรุงเป็นยาธาตุช่วยเจริญอาหารและขับปัสสาวะ

 

ผักกะโฉม
ผักกะโฉม